Privacy en veiligheid
Privacy is het recht om met rust gelaten te worden: jij bepaalt wie wat van je weet en wat er met je gegevens gebeurt. In Nederland is dat een grondrecht. Het staat in artikel 10 van de Grondwet en de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) werkt het uit voor je persoonsgegevens (bron: SURF Privacy Expertise Centrum). Met veiligheid heeft het alles te maken, want gegevens die in verkeerde handen vallen maken fraude, chantage en diefstal mogelijk.
Wat privacy betekent
Een ander woord voor privacy is persoonlijke levenssfeer. Dat begrip is breder dan je naam en adres. Onder je persoonlijke levenssfeer vallen onder meer:
- je huis, waar je niet bespied of afgeluisterd hoort te worden;
- je brieven, telefoongesprekken en andere besloten communicatie;
- je lichaam;
- je persoonlijke gegevens, die zorgvuldig behandeld horen te worden.
De betekenis komt steeds op hetzelfde neer: je doet dingen zonder dat de buitenwereld ervan weet, er invloed op heeft of er inbreuk op maakt (bron: Privacy Foundation). Wat je privé vindt, verschilt per persoon. De een deelt zijn vakantiefoto’s met iedereen, de ander houdt zelfs zijn woonplaats liever voor zich. Het recht is voor beiden gelijk: jij kiest.
Waarom privacy belangrijk is voor je veiligheid
“Ik heb niets te verbergen” is een bekend argument, maar het gaat niet om verbergen. Het gaat om wat anderen met jouw gegevens doen zodra jij er geen controle meer over hebt. Een inbreuk op je privacy kan deze gevolgen hebben (bron: Privacy Foundation):
- criminelen vinden en volgen je makkelijker;
- identiteitsfraude, waarbij iemand zich voordoet als jou;
- financiële schade;
- chantage;
- discriminatie, bijvoorbeeld bij een sollicitatie;
- schade aan je reputatie.
Hoe dicht de twee onderwerpen bij elkaar liggen, merk je als je telefoon gestolen is: wie het toestel ontgrendeld krijgt, kan ook bij je foto’s, berichten en apps.
Het recht op privacy in de wet
Artikel 10 van de Grondwet regelt drie dingen:
- Iedereen heeft recht op eerbiediging van zijn persoonlijke levenssfeer. Beperken mag alleen als een wet dat mogelijk maakt.
- De wet stelt regels voor het vastleggen en verstrekken van persoonsgegevens.
- De wet regelt dat je de gegevens die over jou zijn vastgelegd mag bekijken, mag weten wat ermee gebeurt en ze mag laten verbeteren.
Die regels staan sinds 2018 in de AVG, de privacywet die in alle landen van de Europese Unie geldt. Persoonsgegevens zijn volgens die wet alle gegevens waarmee iemand jou herkent. Dat zijn je naam, adres, telefoonnummer en pasfoto, maar ook je aankopen op internet, je allergieën en het IP-adres van je telefoon (bron: Autoriteit Persoonsgegevens). Vraagt een bericht je om zulke gegevens in te vullen, lees dan eerst hoe je een phishing aanval herkent.
De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) houdt toezicht. Een bedrijf of organisatie die zich niet aan de AVG houdt, riskeert een boete tot 20 miljoen euro of 4 procent van de wereldwijde jaaromzet (bron: Autoriteit Persoonsgegevens).
Je privacyrechten bij bedrijven en organisaties
Verzamelt een bedrijf of organisatie jouw persoonsgegevens, dan geeft de AVG je onder meer deze rechten (bron: Autoriteit Persoonsgegevens):
- Recht op informatie: het bedrijf vertelt je duidelijk wat het met je gegevens doet en waarom.
- Recht op inzage: je mag zien welke gegevens het bedrijf van je heeft.
- Recht op rectificatie: kloppen je gegevens niet, dan laat je ze verbeteren of aanvullen.
- Recht op verwijdering: mag het bedrijf je gegevens niet meer gebruiken, dan laat je ze verwijderen.
- Recht op dataportabiliteit: je mag je gegevens opvragen om ze over te dragen.
Gaf je ooit toestemming voor het gebruik van je gegevens, dan mag je die altijd weer intrekken. Dat hoort even makkelijk te gaan als toestemming geven. Reageert een bedrijf niet op je verzoek, kijk dan in de privacyverklaring of het een functionaris gegevensbescherming of privacy officer heeft en benader die eerst. Helpt dat niet, dan dien je een klacht in bij de AP of stap je naar de rechter.
Het verschil tussen informatiebeveiliging en privacy
De twee begrippen worden vaak in één adem genoemd, maar ze beantwoorden elk een andere vraag (bron: Radboud Universiteit).
|
Privacy |
Informatiebeveiliging |
|
|
Gaat over |
persoonsgegevens |
alle gegevens en systemen |
|
Kernvraag |
Is er een legitieme reden om deze gegevens te gebruiken en zijn de rechten van de persoon beschermd? |
Blijft de informatie beschikbaar, juist en vertrouwelijk? |
|
Beschermt tegen |
ongeoorloofd gebruik van en toegang tot gegevens over jou |
bedreigingen zoals hacks en virussen |
Beveiliging en privacy vullen elkaar dus aan, maar het een vervangt het ander niet. Een webwinkel met een waterdicht systeem die zonder reden je geboortedatum en telefoonnummer opvraagt, heeft zijn beveiliging op orde en gaat toch slordig met je gegevens om.
Wat je zelf doet voor je privacy
De wet legt de plichten bij bedrijven, maar wat je zelf deelt bepaalt minstens zoveel. Met deze gewoonten houd je de regie over je gegevens:
- Bedenk bij elke foto en elk bericht op sociale media wie het ziet, zeker als je deelt waar je bent of waar je slaapt.
- Geef een app alleen de toegang die hij nodig heeft. Volgt een app je locatie zonder dat het nodig is, dan zet je dat uit.
- Vul bij een bestelling alleen de verplichte velden in. Veilig kopen op internet begint met controleren of de winkel te vertrouwen is.
- Bescherm je computer en je accounts tegen de gevaren bij computergebruik, want wie binnenkomt, kan bij al je bestanden.
- Praat met je kinderen over wat ze online delen. Wil een kind onder de 16 jaar een app, game of account gebruiken waarvoor het gegevens invult, dan is toestemming van een ouder nodig (bron: Autoriteit Persoonsgegevens). Onze regels voor veilig internetgebruik door kinderen helpen bij dat gesprek.
- Een IP-camera of draadloos alarmsysteem legt ook beelden vast van bezoekers. Richt de camera op je eigen deur of tuin.
Privacy vraagt geen geheimzinnigheid. Het vraagt dat je weet welke gegevens je aan wie weggeeft en dat je je rechten gebruikt als een organisatie er slordig mee omgaat.