Brand in huis: wat te doen bij een ernstige brand

Bij een ernstige brand in huis heb je vaak maar drie minuten om veilig buiten te komen. Vlucht daarom meteen via de kortste weg, sluit de deuren achter je, blijf laag als er rook is en bel 112 zodra je buiten bent. Wacht niet af: de rook is binnen korte tijd zo dik en giftig dat je de trap en de overloop niet meer herkent (bron: Brandweer). Hieronder lees je stap voor stap wat je doet, wat je doet als je alleen brandlucht ruikt en hoe je brand in huis voorkomt.

Wat te doen bij brand in huis

De brandweer adviseert deze stappen als er brand uitbreekt (bron: Brandweer, vluchtplan):

  1. Blijf kalm en waarschuw je huisgenoten.
  2. Verlaat de woning via de kortste weg.
  3. Houd deuren en ramen gesloten en doe elke deur achter je dicht.
  4. Blijf dicht bij de vloer als er rook is: hoe lager je blijft, hoe minder rook je inademt.
  5. Ga naar de afgesproken verzamelplaats en kijk of iedereen buiten is.
  6. Bel 112 en geef je naam en je volledige adres door.
  7. Wacht op de brandweer en vertel wat je weet, bijvoorbeeld of er nog iemand binnen is.

Een gesloten deur zorgt ervoor dat de giftige rook zich minder snel verspreidt, en dat geeft jou meer tijd om te vluchten. Woon je in een flat, neem dan de trap en nooit de lift: een lift kan bij brand stil komen te staan of vol rook lopen. Kun je niet zelfstandig naar buiten, bijvoorbeeld omdat je in een flat de trap niet af kunt, meld dat dan direct als je 112 belt.

Brandlucht in huis, maar geen vuur te zien

Ruik je brandlucht of een vreemde lucht en zie je niet waar die vandaan komt, behandel het dan als acuut gevaar en bel 112. Twijfel je, dan bel je ook 112. Is er geen acuut gevaar maar wil je wel dat de brandweer komt kijken, dan bel je 0900-0904, het niet-spoednummer van de brandweer (bron: Brandweer, bij nood bel 112). Zet dat nummer bij je andere belangrijke telefoonnummers in je telefoon, zodat je niet hoeft te zoeken. Bereid je je verder voor op een noodsituatie, stel dan ook een noodpakket voor de eerste 72 uur samen.

Heb je een cv-ketel, geiser of houtkachel, denk dan ook aan een gevaar dat je niet ruikt: koolmonoxidevergiftiging in huis.

Hoe snel een ernstige brand zich uitbreidt

Wie nooit een brand heeft meegemaakt, kan zich moeilijk voorstellen hoe snel het gaat. Door de vele kunststof materialen en elektrische apparaten in een gemiddeld huis breidt een woningbrand zich snel uit. Je huis kan binnen drie minuten vol rook staan. De meeste slachtoffers bij brand vallen door het inademen van die rook, niet door het vuur zelf. Slaap je, dan ruik je de rook niet en word je er ook niet vanzelf wakker van (bron: Brandweer, rookmelders).

In 2024 kwamen in Nederland 30 mensen om bij 27 woningbranden. Over de afgelopen vijftien jaar was dat gemiddeld 31 doden per jaar (bron: ANP, cijfers Brandweer Nederland). De gevolgen van een brand zijn ook voor wie het overleeft vaak ingrijpend: letsel bij jezelf of je huisgenoten en het verlies van je spullen.

De oorzaken van brand in huis

Brand ontstaat wanneer warmte, brandbare stof en zuurstof samenkomen. Zuurstof is altijd aanwezig, dus houd brandbare spullen zoals gordijnen en kleding uit de buurt van warmte. In huis gaat het vaak om:

  • Open vuur: kaarsen, waxinelichtjes, een barbecue of het fornuis. Laat ze nooit onbeheerd branden.
  • Warmte van elektrische apparaten, zoals de wasdroger, de televisie of de computer, vooral als ze slecht onderhouden zijn.
  • Te veel stekkers op één stopcontact of een overbelaste stekkerdoos.
  • Licht ontvlambare middelen als wasbenzine of spiritus en spuitbussen in de buurt van een vlam of in de zon.

Bij bakken en frituren kan het in de keuken snel misgaan, dus laat een pan met hete olie of vet nooit onbeheerd op het vuur staan. Voor veiligheid in de keuken geldt verder hetzelfde als elders in huis: houd brandbare spullen zoals theedoeken weg bij de kookplaat.

Brand voorkomen: rookmelders en een vluchtplan

Sinds 1 juli 2022 is het in Nederland verplicht om op elke verdieping van je woning minimaal één goed werkende rookmelder te hebben. Hang hem tegen het plafond, minimaal 50 centimeter van een muur of hoek, en ook in de ruimte waar de slaapkamers op uitkomen. De brandweer adviseert om rookmelders na tien jaar te vervangen, ook als ze op het lichtnet zijn aangesloten, omdat de sensor dan versleten is (bron: Brandweer, rookmelders).

Voor brandbeveiliging in huis helpen daarnaast deze maatregelen:

  • Maak een vluchtplan en bespreek het met iedereen in huis: hoe kom je vanuit elke ruimte bij de buitendeur? En wie neemt de kinderen of huisdieren mee?
  • Houd de vluchtroute vrij van schoenen, tassen en andere spullen.
  • Leg de sleutels altijd op een vaste plek dicht bij de deur.
  • Spreek een verzamelplaats af op veilige afstand van het huis, bijvoorbeeld aan de overkant van de straat.
  • Laat de geiser, de open haard, de schoorsteen en de afzuigkap regelmatig controleren en schoonmaken.

Bij een ernstige brand vlucht je altijd eerst. Voor een beginnend brandje, zoals een smeulende pan of prullenbak, kan een brandblusser thuis het verschil maken, zolang je jezelf daarbij niet in gevaar brengt.

Na een ernstige brand

Is iemand gewond geraakt, meld dat dan bij je 112-melding of aan de brandweer ter plaatse. Geef daarna eerste hulp volgens het stappenplan bij brandwonden, dat ook zegt wanneer je naar een arts gaat. Ga het huis pas weer in als de brandweer zegt dat het veilig is. Neem zo snel mogelijk contact op met je verzekeraar over de schade.