Bij een arbo-inspectie kijkt de Nederlandse Arbeidsinspectie of je medewerkers veilig en gezond werken. De inspecteur loopt over de werkvloer, vraagt documenten op en praat met je personeel. Meestal komt hij onaangekondigd en je bent verplicht mee te werken. Vindt hij een overtreding, dan volgt een waarschuwing, een eis, een boete of in het uiterste geval een stillegging van het werk.
Hieronder staat wat de inspecteur bekijkt, waarom juist jouw bedrijf bezoek krijgt, hoe zo’n bezoek verloopt en wat er daarna gebeurt. Je leest ook wanneer je zelf een ongeval moet melden en hoe je met een werkplekinspectie nagaat waar je staat voordat de inspecteur aanbelt.
Wat controleert de Arbeidsinspectie bij een arbo-inspectie?
De Arbeidsinspectie houdt toezicht op een hele reeks arbeidswetten, blijkt uit het overzicht van haar taken. Bij een arbo-inspectie draait het vooral om twee daarvan:
- de Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet), over veilige en gezonde werkomstandigheden
- de Arbeidstijdenwet, over werk- en rusttijden
Controles op eerlijk werk, zoals onderbetaling en illegale arbeid, vallen onder andere wetten en zijn een apart soort inspectie.
Op de werkvloer vraagt de inspecteur ook naar je risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E): een overzicht van de gevaren en risico’s in je bedrijf, dat elke werkgever moet hebben. Welke risico’s daarin horen, hangt sterk af van het werk. In een werkplaats gaat het om andere dingen dan op kantoor. Ook de onderwerpen op onze pagina over veiligheid op het werk verschillen per beroep.
Waarom komt de inspectie bij jouw bedrijf?
De Arbeidsinspectie kiest bedrijven niet op goed geluk. Volgens haar selectiecriteria maakt ze brede risicoanalyses en richt ze zich op de sectoren en thema’s waar de grootste risico’s liggen, zoals de bouw, de schoonmaak en de land- en tuinbouw. Je bedrijf kan ook bezoek krijgen door:
- een inspectieproject in je branche
- een eerdere overtreding
- een klacht of signaal, bijvoorbeeld van een medewerker
- de melding van een arbeidsongeval
Andersom krijgen bedrijven waarvan de inspectie verwacht dat ze de regels beter naleven minder vaak bezoek. Dat geldt bijvoorbeeld voor bedrijven die een certificerende instelling al heeft doorgelicht op veilig en gezond werken.
Het verloop van een inspectiebezoek
De inspecteur mag zonder afspraak langskomen en heeft geen toestemming nodig om je bedrijf binnen te gaan. Dan ziet hij het werk zoals het er op een gewone dag aan toegaat. Een afspraak maakt de inspectie alleen als het bezoek voorbereiding vraagt, bijvoorbeeld omdat er een technisch deskundige van jouw bedrijf bij moet zijn. Tijdens het bezoek gebeurt volgens de werkwijze van de inspectie het volgende:
- De inspecteur laat zijn legitimatiebewijs zien en legt uit waarom hij komt.
- Heb je een ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging, dan kan hij die laten inlichten en vragen of ze meeloopt.
- Hij kijkt rond, vraagt documenten en gegevens op en stelt vragen aan je medewerkers.
- Vindt hij niets, dan rondt hij het bezoek zo snel mogelijk af. Ziet hij overtredingen, dan duurt het zo lang als nodig is.
Meewerken is verplicht. Je hebt ook geen invloed op de manier waarop de inspecteur zijn werk doet. Twijfel je of iemand echt van de Arbeidsinspectie is? Elke inspecteur heeft een fysiek en een digitaal legitimatiebewijs. Neemt hij op afstand contact op, via mail, chat of beeldbellen, dan krijg je volgens dezelfde uitleg over het legitimeren een tijdelijke code. Met die code controleer je op de site van de Arbeidsinspectie of hij daar werkt. De code is 24 uur geldig.
Wat gebeurt er na de inspectie?
Na afloop koppelt de inspecteur zijn bevindingen terug. Legt hij een sanctie op, dan krijg je die altijd schriftelijk, met de maatregelen die je moet nemen en de termijn waarbinnen dat moet. Wat de uitkomst voor jou betekent:
|
Uitkomst |
Wanneer |
Wat jij doet |
|---|---|---|
|
Afrondingsbrief |
De inspecteur vond geen overtredingen |
Niets, de inspectie is klaar |
|
Nader onderzoek |
De uitkomst is nog niet duidelijk |
Wachten op de terugkoppeling van de inspectie |
|
Waarschuwing |
Je overtreedt een concrete norm uit de wet, zoals een geluidsnorm |
De overtreding binnen de gestelde termijn opheffen |
|
Eis tot naleving |
Je overtreedt een open norm, bijvoorbeeld werk dat niet veilig is georganiseerd |
De maatregelen uit de eis nemen, binnen de termijn |
|
Boete |
Een waarschuwing of eis die je niet hebt opgevolgd. Ook bij een zware of ernstige overtreding |
De boete betalen en de overtreding alsnog opheffen |
|
Stillegging |
Ernstig gevaar, zoals valgevaar, knelgevaar of elektrocutiegevaar |
Het werk direct stoppen |
Een waarschuwing of eis komt alleen bij een overtreding die niet zwaar of ernstig is. Na de termijn controleert de inspecteur of je de overtreding hebt opgeheven; is dat niet gebeurd, dan maakt hij een boeterapport op. Bij een stillegging kan de inspecteur ook meteen een boete opleggen. Negeer je het bevel om het werk stil te leggen, dan maakt hij proces-verbaal op en beslist de officier van justitie over het vervolg.
Een arbeidsongeval of klacht melden
Een melding is een van de manieren waarop een inspectie begint. Leidt een ongeval op het werk tot een ziekenhuisopname, blijvend letsel, overlijden of besmettingsgevaar, dan moet je het als werkgever direct melden bij de Arbeidsinspectie. Volgens de Arbeidsinspectie telt ook een korte behandeling in het ziekenhuis, bijvoorbeeld van een half uur, als ziekenhuisopname. De meldplicht geldt ook voor een ongeval met een uitzendkracht, zzp’er, vrijwilliger of stagiair die voor je werkt.
- Een levensbedreigend of dodelijk ongeval meld je telefonisch via 0800 51 51.
- Een ander meldplichtig ongeval meld je via het online meldformulier.
- Twijfel je, meld het dan toch: wie een meldplichtig ongeval niet direct meldt, kan een boete krijgen.
Blijkt het ongeval meldplichtig, dan komen er meestal nog dezelfde dag een of meer inspecteurs naar de plek van het ongeval.
Ook een medewerker kan de inspectie inschakelen. Wie zijn werkplek onveilig vindt, bespreekt dat eerst met de werkgever, de ondernemingsraad of de arbodienst. Pas daarna dient hij een klacht in bij de Arbeidsinspectie, zo adviseert de Rijksoverheid.
Zelf een werkplekinspectie doen
Je hoeft niet te wachten tot de inspecteur aanbelt om te weten hoe je ervoor staat. Op Zelfinspectie.nl van de Arbeidsinspectie kijk je naar je bedrijf zoals een inspecteur dat doet. Je beantwoordt een reeks vragen en krijgt daarna een overzicht met verbeterpunten. Er zijn vijf zelfinspecties:
- gezond en veilig werken
- werken met gevaarlijke stoffen
- werkdruk en ongewenst gedrag
- eerlijk werken
- ongevalsonderzoek
Begin bij de plek waar het meest mis kan gaan. Werken je mensen op een bouwplaats of op hoogte, kijk dan eerst naar valgevaar: dat is precies het soort gevaar waarbij een inspecteur het werk direct stillegt. Leg ook vast wie er ingrijpt als het toch misgaat, bijvoorbeeld door een of meer medewerkers een BHV-cursus te laten volgen.
Verwerk de verbeterpunten uit de zelfinspectie daarna in je RI&E. Dat is het document waar de inspecteur bij een arbo-inspectie naar vraagt. Een bijgewerkte versie laat zien dat je de risico’s in je bedrijf kent en aanpakt.